Aan het Grote Kerkplein staat het gebouw waar de geschiedenis van Zwolle het dichtst bij elkaar komt. De Grote of Sint-Michaelskerk is eeuwenlang de hoofdkerk van de stad geweest, en het is ook de plek waar Zwolle een van zijn grootste bouwkundige tegenslagen incasseerde.
Het gebouw
De huidige kerk kwam tot stand in de vijftiende eeuw, in de gotiek zoals die aan de Nederrijn werd gebouwd, op de plek van een oudere romaanse voorganger die al voor het jaar duizend bestond. Het is een driebeukige hallenkerk, wat betekent dat de zijbeuken bijna even hoog zijn als het middenschip. Daardoor is de ruimte binnen breder en lichter dan je van een gotische kerk verwacht.
De toren die er niet meer is
De kerk had ooit een toren die tussen de honderdvijftien en honderdtwintig meter hoog was, hoger dan de Domtoren in Utrecht. Die toren werd in de zestiende en zeventiende eeuw driemaal door de bliksem getroffen, en in 1682 stortte hij in. Hij is nooit herbouwd. Op de plek waar hij stond, kwam een paar jaar later een achthoekig gebouwtje dat als consistorie en later als hoofdwacht dienstdeed en dat er nog altijd staat.
Het Schnitger-orgel
Het pronkstuk binnen is het grote orgel, gebouwd door de zonen van Arp Schnitger en voltooid in 1721. Het is een instrument met vier klavieren en tientallen registers, in een rijk bewerkte kas. Voor orgelliefhebbers is dit een van de belangrijkste instrumenten van het land, en het wordt nog steeds bespeeld tijdens concerten. Ook wie niets van orgels weet, staat stil bij het formaat van de kas.
Het Academiehuis
De kerk wordt tegenwoordig gebruikt onder de naam Academiehuis, met een programma dat verder gaat dan diensten alleen. Er zijn concerten, lezingen, congressen en tentoonstellingen, en het gebouw wordt verhuurd voor evenementen. Daardoor is het geen museumstuk maar een ruimte die het hele jaar door in gebruik is, wat voor een gebouw van deze leeftijd de beste garantie op onderhoud is.
Wat je binnen moet zoeken
- De gewelfschilderingen, die pas opvallen als je een tijdje omhoog kijkt.
- De preekstoel en het koorhek, met houtsnijwerk uit de bloeitijd van de stad.
- De grafzerken in de vloer, met namen van Zwolse families en gilden.
- Het orgel, en de akoestiek die je pas hoort als er iemand speelt.
Het plein
Het Grote Kerkplein was ooit het kerkhof voor de gewone inwoners van Zwolle, terwijl de gegoede burgerij in de kerk zelf werd begraven. Aan hetzelfde plein staan het stadhuis met de Schepenzaal en het Zwolse Balletjeshuis, waar de balletjes nog in de kelder worden gemaakt. Op vrijdag en zaterdag staat er markt, en dan is dit het drukste plein van de stad.
Er komen
Het Grote Kerkplein ligt midden in de autovrije binnenstad. Vanaf station Zwolle loop je er in een kwartier heen, langs de Sassenpoort en door de Sassenstraat. Met de auto parkeer je in een van de garages rond de gracht. De openstelling wisselt met het programma, dus kijk vooraf of er die dag iets te doen is.
Waarom je er een keer binnen moet zijn geweest
Zwollenaren lopen dagelijks langs dit gebouw zonder er binnen te gaan. Dat is zonde, want de ruimte binnen laat zien wat een handelsstad in de vijftiende eeuw kon betalen. Het is bovendien de plek waar je begrijpt waarom de stad zo’n opvallend silhouet heeft. Zonder de ingestorte toren zou de skyline van Zwolle er compleet anders uitzien.
De Hoofdwacht
Het achthoekige gebouwtje dat in 1686 op de plek van de ingestorte toren verrees, deed dienst als consistorie en later als hoofdwacht van de stad. Het staat er nog altijd, tegen de kerk aan, en het is een van die gebouwen waar mensen dagelijks langslopen zonder zich af te vragen waarom het daar precies staat. Wie het verhaal van de toren kent, kijkt er anders naar.
Concerten en akoestiek
Een hallenkerk met een houten gewelf klinkt anders dan een concertzaal, met een lange nagalm die klassieke muziek en orgelspel ten goede komt en die versterkt geluid juist lastig maakt. Voor orgelconcerten is dat precies de reden om te gaan. Kom vroeg en ga niet helemaal achterin zitten, want de plek waar je zit bepaalt in een ruimte als deze meer dan in welke zaal dan ook wat je hoort.
