Aan de zuidwestkant van Zwolle, tussen de stad en de IJssel, ligt een park dat er niet uitziet als een park dat is ontworpen. Slingerende paden, heuveltjes, oude bomen en water dat nergens recht loopt. Dat is precies de bedoeling, want het Engelse Werk is aangelegd in de landschapsstijl die in de negentiende eeuw in de mode was.
Eerst een verdedigingswerk
De naam verwijst niet naar de stijl maar naar de oorsprong. Op deze plek lagen verdedigingswerken die de toegang tot de stad vanaf de IJssel moesten beschermen. Er lagen twee hoornwerken, vooruitgeschoven punten in de verdediging, en die zijn met een overwelfde tunnel met elkaar verbonden geweest. Die tunnel is er nog steeds, en het is het soort detail waar kinderen meteen op afgaan.
De omvorming
Rond 1828 werd het terrein omgevormd tot wandelpark in Engelse landschapsstijl. Dat was in Nederland een gangbare beweging, want vestingwerken die hun functie verloren werden overal groen ingericht. Het resultaat is een park waarin je de militaire structuur nog kunt aflezen als je weet waar je op moet letten, met wallen, grachten en hoogteverschillen die in een gewoon stadspark niet voorkomen.
Wat je er nu vindt
- Wandelpaden die door het hele terrein slingeren, geschikt voor een rondje van een halfuur.
- Oude bomen, waaronder exemplaren die er al staan sinds de aanleg.
- Water en hoogteverschillen die uit de vestingtijd stammen.
- De overwelfde doorgang tussen de twee oude hoornwerken.
- Uitzicht richting de IJssel en de uiterwaarden.
De ligging bij de IJssel
Het park grenst aan het gebied bij het Katerveer, waar de IJssel langs de stad stroomt. Dat maakt het een goed startpunt voor een langere wandeling of fietstocht langs de rivier. Bij hoog water is het gebied indrukwekkend, want dan zie je hoeveel ruimte de rivier hier nodig heeft, en dat verklaart meteen waarom de stad zelf op een hoger stuk grond ligt.
De seizoenen
In het voorjaar staat het park vol stinzenplanten en jong blad, in de zomer is het schaduwrijk, in het najaar liggen de bladeren dik op de paden en in de winter zie je de structuur van het terrein pas goed. Voor wie een vaste wandelroute zoekt die het hele jaar door verandert, is dit een van de betere plekken van Zwolle.
Er komen
Het Engelse Werk ligt aan de zuidwestkant van de stad, met de fiets vanuit het centrum in een kwartier te doen. Er is beperkte parkeergelegenheid aan de rand, maar de fiets is hier verreweg de handigste manier. Vanuit de wijken Schelle, Ittersum en Zwolle-Zuid ben je er in tien minuten.
Wat je nog meer kunt combineren
Sluit de wandeling aan op een rondje langs de IJssel richting het Katerveer, of steek over naar Hattem aan de andere kant van de rivier voor een klein vestingstadje met een historische kern. Wie liever binnen de stad blijft, loopt via de singels terug naar de binnenstad en heeft dan in een tocht van anderhalf uur het hele westelijke deel van de vestingstructuur gehad.
Een monument dat niemand zo noemt
Het park heeft de status van rijksmonument, en dat is voor een parkaanleg bijzonder. Voor Zwollenaren is het gewoon de plek waar je de hond uitlaat of hardloopt, en dat is prima. Maar loop er een keer doorheen met de wetenschap dat je over een verdedigingswerk uit de vestingtijd wandelt, en je ziet ineens waarom die heuvel daar ligt waar hij ligt.
De bomen
Een landschapspark uit het begin van de negentiende eeuw is in de eerste plaats een verzameling bomen die door iemand op een bepaalde plek zijn gezet. Sommige exemplaren in het Engelse Werk gaan terug tot de aanleg, en dat betekent dat ze bijna twee eeuwen oud zijn. Oude bomen vragen beheer, en soms moet er een weg omdat hij onveilig wordt. Dat levert altijd discussie op, en dat is in een park met deze status begrijpelijk.
Het Katerveer
Vlak bij het park ligt het gebied bij het Katerveer, waar vroeger een veerverbinding over de IJssel was en waar nu de sluis en de dijk liggen. Het is een van de plekken waar je goed ziet hoe de waterhuishouding in dit gebied is georganiseerd, met dijken, sluizen en uiterwaarden die bewust onder mogen lopen. Voor wie in de winter bij hoog water gaat kijken, is dat een indrukwekkend uitje.
