Er zijn winters waarin er in Zwolle niets gebeurt, en er zijn winters waarin de hele stad ineens schaatsen zoekt op zolder. Als het een paar nachten stevig vriest, verandert een stad tussen twee rivieren met sloten, plassen en een gracht in een schaatsstad, en dat gaat sneller dan je denkt.
De ijsclubs
In en rond Zwolle bestaan ijsclubs die in het winterseizoen een baan onder water zetten zodra het vriest. Dat gebeurt op een weiland of een speciaal terrein, en dat ijs is veiliger en vlakker dan natuurijs op open water. De banen worden aangekondigd en er is meestal een kantine met warme chocolademelk. Voor kinderen die leren schaatsen is dat de plek om te beginnen.
De plassen
De plassen aan de rand van de stad, waaronder de Wijthmenerplas, de Milligerplas en de Agnietenplas, bevriezen bij aanhoudende vorst. Open water vriest langzamer dan een ondergelopen weiland, en de dikte verschilt sterk per plek. Wacht dus tot er over dat specifieke water iets wordt gemeld en ga niet als eerste het ijs op omdat het er wit uitziet.
De gracht en de sloten
De stadsgracht rond de binnenstad ligt er bij vorst prachtig bij, en op zeldzame dagen wordt erop geschaatst. Bruggen, stroming en riooloverstorten maken het ijs op sommige plekken dun terwijl het er twintig meter verderop dik ligt. In de polders rond de stad liggen sloten die bij een goede vorstperiode het aantrekkelijkst zijn, want daar kun je kilometers maken.
Hoe je weet of het ijs betrouwbaar is
- Wacht op berichten van de ijsclubs en van de plaatselijke media, en ga niet af op wat iemand zegt.
- Ga nooit als eerste het ijs op, en ga nooit alleen.
- Blijf uit de buurt van bruggen, duikers, riet, aanvoerpunten en plekken waar water stroomt.
- Neem een prikstok mee en houd afstand tot elkaar in een groep.
- Zwart ijs is sterker dan wit ijs, en ijs met sneeuw erop is onbetrouwbaar.
Kunstijs
Voor wie het hele jaar door wil schaatsen of op een kunstijsbaan wil trainen, is een rit naar een baan in de regio de oplossing. Zwolle ligt centraal genoeg om daar binnen een halfuur tot een uur te zijn. Voor kinderen die schaatsles willen, is dat bovendien de enige manier om er zeker van te zijn dat er ijs is als de les begint.
Toertochten
Bij een lange vorstperiode worden er in de regio toertochten georganiseerd, over sloten, plassen en kanalen in de omgeving. Het Vechtdal en de polders rond Zwolle lenen zich daar goed voor. Dat gebeurt niet elke winter, en juist daarom staat de hele provincie op scherp zodra het een week achter elkaar vriest.
Schaatsen leren
Kinderen leren het beste op een ondergelopen weiland van een ijsclub, met een stoeltje en een ouder ernaast. Op natuurijs op open water is de ondergrond te ongelijk en het risico te groot. Begin dus bij een baan van een club en ga daarna pas de sloten in.
Als het niet vriest
De meeste winters komt het er niet van, en dan blijven de schaatsen op zolder. Zwolle heeft genoeg alternatieven voor die winters, van de binnenbaden en de sporthallen tot hardlopen langs de singels en fietsen door het Vechtdal. Maar als het wel vriest, ligt de hele stad binnen een dag stil om het ijs op te gaan, en dat is een van de mooiste dingen die deze stad kan doen.
Materiaal
Noren zijn snel en vragen techniek, kunstschaatsen zijn stabieler en voor beginners op ruw natuurijs vaak prettiger. Slijp je ijzers voor het seizoen, want botte ijzers glijden weg en dat is op natuurijs gevaarlijker dan op een baan. Neem handschoenen mee, ook als het niet koud aanvoelt, want een val op ijs met blote handen levert altijd schade op.
De cultuur eromheen
Wat schaatsen in Nederland bijzonder maakt, is niet het sporten maar wat eromheen gebeurt. Koek en zopie langs de kant, mensen die elkaar op het ijs tegenkomen en scholen die eerder uitgaan. In Zwolle en de dorpen eromheen wordt dat in een goede vorstperiode binnen een dag opgetuigd door vrijwilligers van de ijsclubs. Dat gebeurt niet elk jaar, en juist daarom staat de hele stad op scherp als het lang genoeg vriest.
